De Atenistas zijn de echte transistas

Inspiratie voor een voorwoord van een vormingplusbrochure over transitie vond ik deze avond met bakken in een afgeladen Masereelhuis in de Truweelstraat in Sint-Niklaas.

Het leek bijna symbolisch: een zware filmvertoning in Gent van ‘Inside Job’ over de financieel-economische crisis geraakte niet aan genoeg deelnemers, werd geannuleerd en zo kwam er plek vrij in de agenda voor een ‘lichtere’ ontmoeting van een transitiebeweging in hartje Athene.

Amper drie jaar geleden namen vijf burgers het initiatief in een stad van vier miljoen inwoners, de beweging telt intussen 68.000 likes op facebook, 18.000 volgers op Twitter maar veel belangrijker: elke week zijn er tweehonderd vrijwilligers in real time aan de slag om de stad op te vrolijken, ze menselijker en duurzamer te kleuren in concrete projecten die het verschil maken.

Atenistas zijn inderdaad ‘Atheners in actie’. Ze brengen ‘similar minds’ samen, één van hun slogans is ‘speak less’ en nog eenvoudiger ‘do’. Transparantie is geen holle slogan: ze weigeren zelfs geld aan te nemen, ze kiezen er enkel voor om materialen aan te nemen die ze voor actie X of Y van volgende week nodig hebben. De spreekster verwoordt het geluk van de beweging als volgt: “get happiness out of the implementation of ideas”. Ik ben verrast als ze spreekt van een vriendengroep (real friendship),  ze neemt afstand van het woord netwerk.

Concreet zijn er zes teams of groepen bezig. Groen is er één van, speelplaatsen worden voorzien van een stevige lik verf en stortplaatsen worden opgeruimd. Cultuur drukt zich uit in ‘create positive memorable pictures’. Plus focust op het sociale, mensen in nood helpen met kleren en medicijnen, de schrikbarende verarming van de Griekse samenleving en de complete verpaupering van vluchtelingen en migranten heeft daar veel mee te maken (met op de achtergrond een overheid die zwaar onder het minimum van dienstverlening zakt). Polis staat voor het organiseren van gegidste wandelingen waar menselijke verhalen centraal staan. Creativa en civil sluiten de rij: niet-gesubsidieerd straathoekwerk oriënteert mensen naar diensten en overheden.

Eén van de zware eye-openers voor mij is de visie rond het empoweren van buurten: buren moeten zo geïntegreerd raken in de acties en de projecten dat ze een blijvende zorg opnemen voor publieke parken en speelplaatsen. De Atenistas werken vooral in het weekend en in hun kielzog bereiken ze zowel de armsten als de Griekse middenklasse. De dia’s van Despina blijven maar komen tot je denkt dat ‘heel Athene nu toch wel opgekuist of overschilderd is’.  

Woorden die constant terugkomen : alles is eigenlijk toch zo simpel, we kunnen eindelijk doen waar we van dromen, het gevoel dat je werkelijk het verschil kunt maken is een enorme kans …

Maar sterker dan de woorden blijven de daden hangen: fietsmarkeringen schilderen op het openbare wegdek om fietsruimte te claimen (niet voorgelegd aan de verkeersraad), uitdelen van groene planten met de vraag ze op balkon te plaatsen, cement breken om bomen te planten (we can have more trees), kledij swap (ja, zoals in Zele), de ene week een live operaconcert in een verlaten treingebouw en de andere week een campagne voor nachtbussen, pallet workshop, kleren verzamelen voor daklozen, een food netwerk oprichten, een foto-contest in de metro, mensen die werk zoeken en jobaanbieders samenbrengen (zonder dat de Griekse VDAB als die nog bestaat eraan te pas komt), restaureren van huizen ….het doet me denken aan de opsomming van Rudy Dhondt op het transitiefestival in Gent een jaar geleden.

Ons repaircafé, eigen lokale munt, samentuinenproject , boekenrek, mogelijke volkskeukens in Lokeren baden dan wel in dezelfde sfeer: de energie die van de dia’s spat tapt nog wel uit een ander vaatje. Maar dat er verdomd veel mogelijk is, in een land dat volgens ontwikkelingsindicatoren sterk achteruit boert, is ‘fucking duidelijk gemaakt’. Het ecologische, sociale en economische vormen net zoals bij Transitie Sint-Niklaas een wonderlijke mix. Eerder op de avond gaven ook Helga, Kurt en Maarten een boeiende en al indrukwekkende oplijsting van acties en projecten (lets, soepkar, repaircafé, solidair wonen, volkskeukens, samentuinen, co-housing, samen inburgeren, geveltuinen, autodelen, boekenruilrek, guarilla gardening …)

Ook interessant: een positieve relatie met de publieke overheid is een constante en er zijn opvallend weinig tegenstanders, ‘positive things can survive’ zegt Despina. 

Ik trein terug. In het Masereelhuis blijven ze ook na tienen brainstormen over een actie van komende donderdag om een lelijke muur aan Scheerders Van Kerkhove artistiek te gaan restylen en er groentebakken aan te verankeren. Frans Masereel zou gelukkig zijn met de onverschrokken inzet van deze burgers.

Morgen mag ik programmeren: op vijf november in Parochiehuis Ter Oude Kerke op Spoele de film ‘How Cuba survived peak-oil’. Hopelijk zullen de Cubaanse vonken evengoed Lokeren in lichterlaaie zetten als de Griekse dat met Sint-Niklaas vanavond deden

Stefaan Segaert