29 sept 2014 Vermenigvuldigen door te delen

VERMENIGVULDIGEN DOOR TE DELEN

Een wonderlijke ervaring met KVLV !

Ondanks een gestoorde nacht in een City Hostel in Leuven –het leek wel of de helft van Leuven zich brallend voor mijn venster in de Ravenstraat had geplaceerd- en literatuur van Tahar Ben Yelloun over Marokko waar ik warempel triest van werd, scharrelde ik alle moed tesamen om meer dan honderd vrouwen met vaart in Het Depot in Leuven te trotseren.

Standen esthetisch uitbouwen is niet echt mijn talent, vrouwen versieren met LETS-verhalen liggen me beter. Ik besluit me dan ook resoluut voor mijn stand te posteren en met de opener ‘bent u vertrouwd met LETS?’ zoveel mogelijk warme boerinnenharten te veroveren.

De naam van het open forum loog er niet om: KVLV zet vaart achter een duurzame samenleving. Doorheen een wervelende voormiddag was me duidelijk dat geen enkel woord van het congres loos was. De keynote sprekers kende ik van de krant maar in real time hing ik pas echt aan hun lippen: Fons Van Dyck opende met een verwijzing naar een boek van Philipp Blom, ‘De duizelingwekkende jaren’, ook 1900-1914 was een samenleving in transitie.

Fons, communicatiespecialist en trendwatcher situeert dat er elke honderd jaar zo’n transitie komt. Meesterlijk schetst hij aan de hand van rijke en treffende beelden de ruimere context waarin we leven, staat stil bij deze crisistijd, gaat na wat ons drijft en ik spits extra mijn oren als hij de kenmerken van de nieuwe deeleconomie schetst.

Een dalend vertrouwen in instituten is kenmerkend voor de 21°ste eeuw. En net daarom worden we gedreven door :

  • empowerment (door de crisis wordt ons samen organiseren versterkt),
  • verbondenheid (deze beweging sluit zich niet af maar is extern gericht, herwaardeert ook de lokale binding) 
  • zingeving (zoektocht naar een hoger doel).

De deeleconomie wordt gedreven door zelfbewuste mensen die zich niet laten verlammen door angst. Het is een mantra die vaak zal terugkomen bij Fons. De deeleconomie is lokaal ingeplant en zet zich af tegen de negatieve effecten van een doorgedreven globalisering.

De nieuwe deeleconomie is zowel internationaal (in de zin van wereldwijd) als lokaal, delen is belangrijker dan hebben, het is tegelijk een samenlevingsproject. Het interactieve staat centraal, het idee van sharing (tot we zelf een beter woord in het Nederlands hebben), het is een nieuwe manier van consumeren, het artisanale wordt weer opgewaardeerd/herontdekt. Fons schat ook in dat deze beweging geen hype is, geen bevlieging maar reeds diep verankerd. Het is een verhaal van netwerken, van ervaringen delen, van ideeënuitwisseling eerder dan aannames, ook een verantwoordelijke levensstijl past in dit plaatje.

Fons kent als trendwatchter voorbeelden bij de vleet: AirBnB, Uber, Couchsurfing, LETS-groepen krijgen een prominente plek, Thuis Afgehaald.be . Er zitten klaarblijkelijk geen militante vakbondsleden van taxicentrales in de zaal.

Om “me, myself and us” te illustreren verwijst hij naar de jeugdbewegingen die het zeer goed doen, naar peer-to-peer-netwerken, meer erfenissen dan ooit gaan naar het goede doel, de Freecyclebeweging die alleen al in Gent 30.000 leden telt, het schwoppen …

Wie ook een publiek weet te pakken is Krist Pauwels van Choco.

Hij positioneert het middenveld in de ‘Sharing Economy’. Zijn bijdrage is al even betoverend, temeer ze een boeiende duik in de geschiedenis maakt. Christ brengt de roots van de arbeidersbeweging in herinnering: ze is ontstaan als een solidaire reactie van de arme arbeidersklasse ten opzichte van de rijke industriëlen (geruggesteund of samenvallend  met een politieke klasse) die liever uitpersten dan herverdeelden. 

Het middenveld moeten we historisch zien als een belangrijk sociaal weefsel. Het zorgde voor de mensen en was in alle opzichten herverdelend. Groepen werden een referentie en dit zit ook vandaag nog in het DNA van bvb. KVLV. Christ benadrukt wat te weinig wordt benadrukt en gekoesterd: Vlaanderen heeft (naast de virtuele) dankzij zijn middenveld vele echte netwerken die onze samenleving zorgend en levend houden. In het buitenland vallen ze vaak steil achterover van deze wijdvertakte warme aders. Nik van Gool, voorzitster van KVLV zal in een laatste presentatie bijvoorbeeld de cijfers van KVLV schetsen: 100.000 vrouwen, 50.000 jaarlijkse activiteiten, gespreid over 950 afdelingen. 

Waarover gaat nu de clash van vandaag? Voor Christ zijn er vier lijnen.

  • Financiële zekerheden gaan onderuit, het vertrouwen in banken bvb. is vandaag extreem laag.
  • Geponeerde waarheden worden wantrouwend onthaald, wie kan vandaag zekerheid beloven?
  • Ook de geloofscrisis zorgt voor minder houvast dan vroeger.
  • Structuren van het verleden werken niet meer, de consument (Dirk Holemans, directeur van Oikos plaatste daar recent in een korte opinie in de Standaard de actieve burger naast) wil eerst dingen zelf ervaren en trekt op basis daarvan zijn eigen conclusies.

Het nieuwe middenveld bestaat uit zelfbewuste verbinders. Elk individu is bovendien zijn eigen radiostation. Dit middenveld is 24/7, en constant online, het is bijzonder beweeglijk. Veertig dagen zonder vlees kende vanuit 1 Facebookoproep duizenden volgelingen. Straten-Generaal en Ademloos vind ik persoonlijk sterkere voorbeelden. Ze zijn ook meer politiserend van aard. Burgers worden gedreven door : what’s in it for me, en daarna what’s in it for you. In die volgorde. Burgers worden gedreven door verantwoordelijkheid, ze willen de klimaatopwarming niet lijdzaam ondergaan, ze kunnen niet aanvaarden dat we met armoede moeten leren leven in één van de rijkste delen van de wereld (Zou Christ ook het denken van Harold Welzer kennen en op zijn lezing op 7/10 aansluiten?). Waar het middenveld vroeger voor de mensen zorgde zorgen de mensen nu voor het middenveld. Deze omdraaiing van rol is ook voor mijn organisatie een cruciaal inzicht realiseer ik me. Agenderen op team dit verhaal! Luisteren en ondersteunen wordt veel belangrijker dan zelf organiseren.

Wat moet het klassieke middenveld dan nog doen?

De rol verandert maar het bestaansrecht blijft stelt Christ. Het middenveld moet minder een aanbieder dan een facilitator zijn, ze moet vooral nieuwe initiatieven ondersteunen en versterken. Van het puur vormende is er de uitdaging te evolueren naar organisaties die de kennisdeling voorop stellen. Volksopvoeding en instrueren lijken wel begrippen van de vorige eeuw, ervaringen delen is de opdracht voor deze eeuw. Patiënten die internetfora delen rond ervaringen van hun ziekte lijken veel belangrijker te zijn dan dokters die onverstaanbare info geven. Het middenveld was een spreekbuis maar de burger is er mee gediend dat de megafoon een koffiekop wordt. De nieuwe rol is evenwel geworteld in hele sterke waarden.  In het geval van CM bvb. zijn dat solidariteit, verbinding, het katholieke, engagement. Geen nieuwe rol zonder de roots te verloochenen!

Benoemen, beleven en uitstralen. Het lijkt wel een drietrapsraket. Wie dicht bij KVLV staat, moet eerst worden betrokken (de eigen medewerkers bvb). Zoiets leidt tot een magnetisch effect; andere bewegingen zullen ‘haast onherroepelijk’ worden aangetrokken. In plaats van de ‘wat doen ze nu weer in Brussel-structuur?’ zijn vrijere en opener structuren nodig.

Vervrouwelijking?

Een “mannelijke” cultuur van daadkracht, hang en drang naar kennis en controle (de jager) dient plaats te maken voor een cultuur van luisteren, begrip, een open hart, een compleet nieuw leiderschap dus. Een foto van Zuid-Amerikaanse presidenten in de jaren zeventig (oa Pinochet) en leidsters vandaag (oa Dima) is voor mij niet de meest gelukkige beeldspraak om dit te illustreren.

Nik van Gool dan. We zijn al twee uur geconcentreerd aan het luisteren maar ook Nik verveelt geen seconde.

Nik schetst de sterktes van KVLV :

  • We kunnen uit het niets iets creëren
  • Mensen mobiliseren is onze sterkte
  • We hebben iets te vertellen, we doen meer dan enkel leuke activiteiten aanbieden
  • We zijn initiatiefnemers en willen ook boodschapper zijn
  • We bereiken een uniek publiek

Wat de toekomst betreft :

  • KVLV wil co-creëren (vermenigvuldigen door te delen)
  • KVLV wil haar fanclub uitbreiden
  • KVLV wil ook met haar Fair Share-beurzen op 188 plaatsen in oktober geen one shots realiseren maar duurzaam op dit elan verdergaan
  • KVLV wil  meer dan ooit openstaan voor samenwerking met partners, haar nieuwe logo zal dit straks ook knap symboliseren. Ik heb een flashback naar mijn Chiroverleden waarin de jaren tachtig Chiro een open beweging wilde zijn.
  • KVLV wil vanuit haar unieke DNA van landelijkheid en lokale inbedding de deeleconomie uitrollen tot in de verste uithoeken.
  • KVLV is al jaren geen trendwatcher maar een trendsetter: korte keten via haar hoevewinkels bvb.

Nik spreekt duidelijke taal: KVLV zal in transitie gaan. Niet minder dan dat ! Ze werd opgericht in 1911 en zal de duurzame samenleving gezwind vorm geven, ze mee kneden, met nieuwe netwerken.

Ik praat na op een sfeervolle landschapspicknick met een bevlogen dame uit Voeren die deeltuinen wil ondersteunen, met een student handelswetenschappen die een werk rond ‘sharing economy’ wil maken (Veronique Leuntjens, dat is er ééntje voor jou) , met stafwerkers van KLJ met interesse in LETS, met een Boerenbondjournalist die het delen van machinemateriaal onder boeren in … Lokeren situeert. Ik deel mijn plannen voor de bezoeken aan lokale boeren die we in Lokeren gaan organiseren en in Stekene gaan plannen. Je kan hier blijven netwerken.

Thuisgekomen. Mijn dochter geeft yogales onder de appelaar aan mijn andere dochter. Ik raap okkernoten voor drie letsers, mijn dagelijkse mindfullness. Nog even binnenspringen op Alderande om het artikel in het Laatste Nieuws over de soepkar te evalueren . En verder lezen in Tahar Ben Jelloun’s meeslepende verhalen ‘Duivelse liefdes’.

Stefaan Segaert, 26/09/2014